Teelbalverwijdering (orchidectomie)

Wat is een teelbalverwijdering?

De verwijdering van de teelballen wordt met een moeilijke medische term orchidectomie genoemd. Het is een chirurgische ingreep waarbij het teelbalweefsel en een gedeelte van de zaadstreng worden verwijderd via een kleine snede in het midden van de balzak.

Na een orchidectomie kan je geen zaadcellen meer produceren en ben je daardoor niet meer vruchtbaar. Als je een kinderwens hebt, kan je voorafgaand aan de ingreep zaadcellen laten invriezenExterne link.

In het kader van genderzorg wordt deze ingreep meestal (maar niet altijd) in combinatie met een vaginoplastieExterne link uitgevoerd. Je kan er ook voor kiezen om eerst of enkel een orchidectomie te laten uitvoeren. Of dit een geschikte keuze is, hangt onder andere af van je individuele situatie, je huidige hormonale behandeling en de eventuele wens om later nog een vaginoplastie te laten uitvoeren.

Hormonen

De teelballen zijn de belangrijkste plaats waar testosteron wordt aangemaakt. Testosteron speelt onder andere een rol bij de ontwikkeling en het behoud van mannelijke secundaire geslachtskenmerken, zoals gezichts- en lichaamsbeharing, vetverdeling en het proces van hoofdhaarverlies.

Na een orchidectomie daalt de testosteronproductie sterk. Hierdoor zijn anti-androgenen (testosteronblokkers) doorgaans niet meer nodig. De oestrogenenbehandelingExterne link wordt wel verdergezet.

Het is belangrijk om na een orchidectomie hormonen te blijven gebruiken. Wanneer je onvoldoende hormonen gebruikt, kan dit op lange termijn onder andere gevolgen hebben voor de botgezondheid en leiden tot botontkalking (osteoporose). Ook veranderingen in libido, spiermassa en lichaamsbeharing kunnen optreden. Meer informatie hierover vind je op onze pagina over botgezondheid en osteoporoseExterne link.

Orchidectomie afzonderlijk of in combinatie met een vaginoplastie

Een orchidectomie kan afzonderlijk van een vaginoplastie worden uitgevoerd, maar kan ook als onderdeel van een vaginoplastie plaatsvinden. Een mogelijke reden om een orchidectomie afzonderlijk en voorafgaand aan een eventuele vaginoplastie te laten uitvoeren, is dat je hierdoor doorgaans kunt stoppen met anti-androgenen (testosteronblokkers). Dit kan bijvoorbeeld relevant zijn wanneer je belangrijke nevenwerkingen ervaart van deze medicatie.

Een nadeel van een afzonderlijke orchidectomie is dat je, wanneer je later alsnog een vaginoplastie laat uitvoeren, twee aparte chirurgische ingrepen en herstelperiodes hebt. Wanneer je op relatief korte termijn een vaginoplastie overweegt en geen belangrijke problemen ondervindt van je hormonale behandeling, kan het daarom zinvol zijn om beide ingrepen te combineren.

Welke optie het meest geschikt is, hangt af van je individuele situatie. Daarbij kunnen onder andere je huidige hormonale behandeling en eventuele nevenwerkingen, je algemene gezondheidstoestand, eerdere operaties en je eventuele wens om later een vaginoplastie te laten uitvoeren een rol spelen.

Bespreek de verschillende mogelijkheden daarom met je chirurg. Die kan op basis van jouw individuele situatie de mogelijke voor- en nadelen van een afzonderlijke of gecombineerde ingreep toelichten.

Voorwaarden 

• In het bezit zijn van een verwijsbrief: ja*
• Hormonale behandeling: min. 12 maanden hormoontherapieExterne link
• Minimumleeftijd: 18 jaar
• Roken/vapen: min. 6 maanden voor ingreep gestopt zijn wanneer de ingreep plaatsvindt in combinatie met een vagino- of vulvoplastie

*Om in aanmerking te komen voor een teelbalverwijdering dien je in het bezit te zijn van een verwijsbrief van een psychisch hulpverlener (psycholoog, psychiater, seksuoloog, etc.). Bij voorkeur is dat iemand van op onze zorgkaartExterne link of werkzaam binnen een genderteamExterne link, maar dat hoeft niet per se.

Mogelijke complicaties

Zoals bij elke chirurgische ingreep kunnen er tijdens of na een orchidectomie complicaties ontstaan. De meest voorkomende zijn:

• pijn ter hoogte van het scrotum en de liesstreek;
• een (na)bloeding kort na de ingreep. Soms is hiervoor een vervolgoperatie nodig om de bloeding te stelpen;
• een wondinfectie.

Omdat de teelballen testosteron en zaadcellen produceren, heeft een orchidectomie ook gevolgen voor de seksuele functie. Na de ingreep kan je doorgaans niet meer ejaculeren en kan het moeilijker worden om een erectie te krijgen of te behouden. Een orgasme blijft wel mogelijk. De gevoeligheid van het genitaal wordt door de ingreep op zich niet weggenomen. Het bereiken van een orgasme kan wel moeilijker worden wanneer een erectie moeilijker tot stand komt of behouden blijft.

Opname en herstel

Een teelbalverwijdering zonder vaginoplastieExterne link duurt ongeveer 30 minuten en wordt onder algemene narcose uitgevoerd.

Er wordt een incisie van ongeveer 4 cm lang gemaakt in het midden van de balzak. Via deze incisie wordt het teelbalweefsel zorgvuldig verwijderd. Aan beide kanten, ter hoogte van de liezen, worden ook de zaadleiders doorgeknipt. Daarna wordt de wonde gesloten met zelfverteerbare hechtingen. De huid van de balzak blijft aanwezig.

Na de ingreep kom je in de ontwaakzaal terecht, waar je pijnstilling krijgt. Ter hoogte van de balzak wordt een drukkend verband aangebracht om zwelling en nabloeding te helpen voorkomen.

Je overnacht op de afdeling plastische heelkunde. De ochtend na de ingreep wordt het verband verwijderd. Als je spontaan kunt plassen en er geen andere medische redenen zijn om langer te blijven, kan je het ziekenhuis verlaten.

Nazorg

Twee weken na de ingreep wordt een controleconsult voorzien. In afwachting van de controle kan je ijs, gewikkeld in een handdoek, tegen het scrotum aanbrengen. Dit kan zowel de dag van de ingreep als de dag erna helpen om de zwelling te verminderen.

Een pijnlijk gevoel kan tot ongeveer twee weken na de ingreep aanhouden. Hiervoor kan je pijnstilling gebruiken, bijvoorbeeld paracetamol volgens het advies van je arts.

De wonde van de incisie moet dagelijks 1 à 2 keer verzorgd worden met isobetadine gedurende één week na het verwijderen van het verband. Je mag voorafgaand aan deze wondzorg douchen en de wonde daarna voorzichtig drogen.

Bespreek de specifieke nazorgadviezen altijd met je arts, omdat deze kunnen verschillen afhankelijk van je individuele situatie.

Kostprijs

Voor een orchidectomie betaal je enkel opnamekosten. Dit bedraagt minder dan 100 euro mits een hospitalisatieverzekering.

De vermelde bedragen zijn indicatief en kunnen wijzigen. Raadpleeg voor de meest actuele informatie de pagina Kostprijs: overzichtExterne link.