Seks na operatie(s)

Lichaamstevredenheid na operatie(s)

Tevredenheid met het eigen lichaam heeft een positieve invloed op seksualiteitsbeleving. Voor sommige trans personen is een genderbevestigende operatie noodzakelijk om meer tevredenheid met het eigen lichaam te bekomen. Seksuele tevredenheid blijkt dan ook vaak samen te hangen met tevredenheid over de fysieke resultaten van bepaalde operatie(s). Eventuele complicaties of tegenvallende resultaten van een operatie kunnen bijgevolg zorgen voor een grotere seksuele ontevredenheid. Meestal maakt men na de operatie eerst een gewenningsproces door, wat een tijdje kan duren. Het lichaam en de seksuele werking ervan moeten deels opnieuw ontdekt worden.  

Uit een Vlaamse studieExterne link (2005) van het Gentse multidisciplinaire genderteam blijkt dat 65% van trans vrouwen en 95% van trans mannen die een genderbevestigende operatie gehad hebben, een orgasme kon bereiken door masturbatie1. De meeste participanten konden zowel door masturbatie als door seksueel contact met iemand anders een orgasme bereiken. Na een genderbevestigende genitale operatie (bv. vaginoplastie of falloplastie) rapporteerde de meerderheid een verbetering van hun seksleven en meer seksuele opwinding. De genitaliën van trans personen functioneren echter niet volledig hetzelfde als die van cisgender personen. Zo kan een persoon die een falloplastie gehad heeft, geen erectie krijgen zonder een erectieprothese of hulpstukken voor seks. Bij pijn, gevoeligheid of twijfel of het lichaam al voldoende hersteld is van de ingreep, raadpleeg je best je behandelend chirurg om raad te vragen.

Seks na metaidoioplastie 

Bij een metaidoioplastie maakt men van de clitoris een kleine penis en van de buitenste vulvalippen een scrotum. De grootte van deze penis verschilt sterk, afhankelijk van de grootte van de door testosteron gegroeide clitoris.

Eens je volledig hersteld bent van de operatie, is het gebruik van de penis mogelijk. Als richtlijn gebruikt men een wachttijd tot 3 maanden na de operatie, maar ga dit bij twijfel of pijn steeds na bij je behandelend chirurg.

Dankzij het gebruik van het eigen clitorisweefsel blijft de seksuele gevoeligheid behouden. Stimulatie met bijvoorbeeld de handen en mond kan dus nog steeds prettig aanvoelen en tot orgasme leiden. De penis kan bij seksuele opwinding ook tot een natuurlijke erectie komen. 

Penetratie met een penis na een metaidoioplastie is echter omwille van de beperkte grootte meestal niet mogelijk. Er bestaan wel verschillende soorten hulpstukken (penisprothesen, verlengstukken en voorbinddildo’s) die personen die een metaidoioplastie ondergingen kunnen gebruiken. Ondertussen zijn er ook erectieprothesen voor een metaidoioplastie op de markt. Ontdek dus vooral zelf wat fijn voelt en wat je hierbij nodig hebt. 

Een penis na metaidoioplastie is doorgaans te klein voor een standaard condoommaat, maar er zijn verschillende oplossingen om toch veilig te kunnen vrijen. 

Seks na falloplastie 

Bij een falloplastie wordt een penis geconstrueerd, gewoonlijk uit een deel van de voorarm, het dijbeen of de liezen/heupen. Seksuele stimulatie is vrij vlug na de operatie al mogelijk. Ook hier wordt als richtlijn 3 maanden na de operatie gegeven, maar ga dit bij twijfel of pijn steeds na bij je behandelend chirurg.

Personen die een falloplastie ondergingen krijgen niet spontaan een erectie wanneer ze zich seksueel opgewonden voelen. Een erectie is wel mogelijk met een inwendige erectieprothese, die vanaf twaalf maanden na de falloplastie geplaatst kan worden tijdens een bijkomende operatie. Niet iedereen kiest voor een inwendige erectieprothese. Er bestaan hulpstukken die het mogelijk maken om zonder inwendige erectieprothese te penetreren ('exocondoom', de 'lifter', ...).

Ook zonder inwendige erectieprothese of andere hulpmiddelen is stimulatie tot orgasme mogelijk, bijvoorbeeld met de handen of de mond. Ontdek dus vooral zelf wat fijn voelt en wat je hierbij nodig hebt. 

De meest gevoelige plek bij personen die een falloplastie gehad hebben, zit niet aan de top maar aan de schacht van de penis, waar eerst de clitoris zat. Hierdoor kan seksuele plezierbeleving een andere manier van stimuleren vergen en kan het orgasme wat anders voelen dan daarvoor. Bij het klaarkomen is er geen zaadlozing, waardoor bevruchting niet mogelijk is. Hoewel er geen sperma wordt geproduceerd, zijn personen die een falloplastie ondergingen echter wel nog steeds vatbaar voor besmetting met seksueel overdraagbare infecties (SOI/SOA) en zorg je dus best voor bescherming. 

Seks na colpectomie (vaginectomie)

Meestal wordt bij een falloplastie of metaidoioplastie de schedeopening chirurgisch dichtgemaakt, maar dit hoeft niet noodzakelijk. Er zijn ook trans personen die de mogelijkheid van (vaginale) penetratie willen behouden en dit is mogelijk in samenspraak met de chirurg. Het gebruik van condooms wordt nog steeds aangeraden ter bescherming tegen SOI’s/SOA’s.

Men raadt aan de eerste 6 weken na de ingreep geen penetratieve seks te hebben. Seksuele opwinding en masturbatie kunnen wel onmiddellijk. Sommige personen merken een positieve verandering in hun seksuele beleving na een vaginectomie (bv. minder pijn of minder genderdysforie), anderen een negatieve (bv. veranderd orgasme, verminderde gevoeligheid of minder zin in seks). Opnieuw is het belangrijk om (eventueel samen met een partner) te (her)ontdekken wat fijn voelt.  

Seks na vaginoplastie 

Bij een vaginoplastie wordt een vagina/vulva gereconstrueerd uit de penis. Hierdoor wordt het mogelijk om vaginale penetratie door vingers, een penis, een prothese, etc. te ontvangen. In tegenstelling tot cisgender vrouwen worden veel personen die een vaginoplastie hebben gehad echter niet (voldoende) vochtig bij seksuele opwinding. Een Vlaamse studie (2005)Externe link van het multidisciplinair genderteam van het UZ Gent toont dat 2 op de 3 trans vrouwen wel vaginale lubricatie ervaren tijdens seksuele opwinding en/of orgasme2. Dit is mogelijks afkomstig van de klieren van Cowper, de klieren die voorheen zorgden voor ‘voorvocht’. Bij 50% is dit echter onvoldoende voor seksuele activiteit. Meestal is het gebruik van glijmiddel dus aangewezen. 

Bij een vaginoplastie wordt de clitoris gereconstrueerd uit het voorste deel van de eikel, dat het meest gevoelig is. Zoals bij cisgender vrouwen is dit voor veel personen die een vaginoplastie gehad hebben dus de meest gevoelige plek. Velen kunnen dan ook klaarkomen door het stimuleren van de clitoris, zowel rechtstreeks door bijvoorbeeld de handen of de mond als door vaginale penetratie. Uit onderzoek blijkt dat 65% van de Vlaamse trans vrouwen bijna altijd een orgasme bereikt tijdens masturbatie. Voor het bereiken van een orgasme tijdens seksuele activiteit liggen de cijfers een stuk lager, maar dit is binnen de algemene bevolking ook zo. Een deel van de personen die een vaginoplastie ondergingen verliest echter de orgasmecapaciteit na een vaginoplastie. 

Na de operatie wordt gedurende een periode gebruik gemaakt van een prothese (epithese) om de neovagina open te houden (dilateren). Het is belangrijk om de instructies van de chirurg op te volgen. Het duurt ongeveer vijf tot acht weken voordat een penis van gemiddelde lengte of prothese in de vagina kan gebracht worden. In het begin kan seks dan ook pijnlijk aanvoelen, dus is voorzichtigheid aangewezen. Het kan helpen om enkele uren voor het seksueel contact te dilateren. Bij twijfel of pijn waar je je zorgen om maakt, raden we aan je behandelend chirurg hierover aan te spreken. Eens alles is genezen, kan je gerust beginnen experimenteren. Aangezien de lichaamsbeleving nu anders is, zal ook je seksualiteit opnieuw moeten ontdekt worden. 

Seks na vulvoplastie

Bij een vulvoplastie wordt een vulva geconstrueerd zonder dat er vaginadiepte wordt gecreëerd. Wel is er een minimale diepte van 1-3 cm, wat ook een 'dimple' wordt genoemd. Dit betekent dat er dus geen, of slechts beperkte, penetratie (door vingers, een penis, een prothese etc.) mogelijk is ter hoogte van de dimple. Hierdoor is het feit dat je niet (voldoende) vochtig wordt bij seksuele opwinding minder een probleem. Er zijn natuurlijk wel andere fijne manieren van seksuele stimulatie mogelijk. Hiervoor kun je nog steeds glijmiddel gebruiken als dit aangenamer voelt.

Na een vulvoplastie blijft je mogelijkheid om tot orgasme te komen behouden. Indien dit niet het geval is, is dit vaak te wijten aan een zeer laag seksueel verlangen in het algemeen of omwille van factoren als het gebruik van medicatie die hier een invloed op kan hebben, depressie, ...

Seks na orchidectomie

Bij een orchidectomie worden de testikels verwijderd. De testikels maken testosteron en sperma aan, waardoor personen die een orchidectomie ondergingen vaak niet meer kunnen ejaculeren en mogelijks ook geen erectie meer krijgen of kunnen houden. Orgasmes krijgen blijft wel mogelijk maar er wordt geen sperma meer aangemaakt. Het krijgen van een orgasme kan wel moeilijker worden in het geval dat men geen erectie meer krijgt of kan houden. Een infectie met seksueel overdraagbare infecties (SOI/SOA) is wel nog steeds mogelijk.