Constructie kleinere penis (metaidoioplastie)

Wat is de constructie van een micropenis?

De constructie van een micropenis wordt met een moeilijke medische term 'metaidoioplastie' genoemd. Bij een metaidoioplastie wordt de door hormoongebruik gegroeide clitoris gebruikt om een kleine penis te maken. De lengte van de penis zal dus zeer afhankelijk zijn van de grootte van de clitoris op dat moment.

In het beste geval, als de clitoris goed is gegroeid dankzij de hormonale behandeling, valt de penis qua grootte te vergelijken met die van een 5-6 jarig kind. Bij deze ingreep wordt de clitoris hoger geplaatst. Dit kan met of zonder plasbuisverlenging. De plasbuis kan dus ofwel onder de balzak komen, of verlengd worden tot op de tip van de clitoris, waardoor een kleine penis (micropenis) ontstaat.

De metaidoioplastie kan ook zonder plasbuisverlenging worden uitgevoerd. De finale functionaliteit wordt bepaald door de lengte van de clitoris, die zeer wisselend kan zijn. Bij sommige personen groeit de clitoris door testosterongebruik fors, bij anderen niet. Het is heel vaak niet mogelijk om rechtopstaand te kunnen plassen. Wegens de beperkte grootte van deze penis is penetratie tijdens seksueel contact doorgaans niet mogelijk, maar een groot voordeel is wel het volledige behoud van de oorspronkelijke gevoeligheid. 

Het is mogelijk om na een metaidoioplastie op een later moment alsnog te kiezen voor een falloplastie (‘secundaire falloplastie’)1. Men hanteert dezelfde technieken. Houd er wel rekening mee dat hierdoor twee keer kans op postoperatieve complicaties ontstaan.

Sommige personen zijn in eerste instantie niet helemaal zeker van de falloplastie (omwille van complicaties bijvoorbeeld), en gaan daarom voor de metaidoioplastie. Sommigen onder hen wensen dan uiteindelijk toch een grotere penis, de mogelijkheid om penetratieve seks te kunnen hebben of om rechtstaand te kunnen plassen, blijkt uit onderzoek2, 3.

Voorwaarden

• In het bezit zijn van een verwijsbrief*: ja
• Hormonale behandeling: min. 24 maanden hormoontherapieExterne link
• Minimumleeftijd: 18 jaar
• Roken/vapen: min. 6 maanden voor ingreep gestopt zijn
• BMI: tussen 18-30
• Plasfunctie moet in orde zijn (indien er blaasproblemen worden vastgesteld door de uroloog, dan moeten die eerst aangepakt worden)

*Verwijsbrief

Om in aanmerking te komen voor een metaidoioplastie heb je een verwijsbrief nodig van een psychisch hulpverlener. Voor patiënten die begeleid worden binnen het genderteam van UZ Gent gebeurt de verwijzing intern.

Patiënten die extern begeleid worden kunnen ook in aanmerking komen, op voorwaarde dat zij ofwel begeleid worden binnen een ander geconventioneerd genderteam (overzicht vind je op deze pagina), ofwel minstens 24 jaar zijn en begeleid worden door een externe klinisch psycholoog of psychiater én de verplichte groepssessies binnen het genderteam van UZ Gent volgen. Externe verwijzers kunnen hiervoor gebruik maken van het verwijsbrief-sjabloon van UZ GentExterne linkPDF.

Ziekteverzekering

Verder dien je in orde te zijn met de verplichte Belgische ziekteverzekering. Je dient financieel in staat te zijn om de kosten van de ingreep, het materiaal (bv. epithese) en de opvolging (consultaties, verbandmateriaal, nazorg,...) te dragen. We raden je tevens een hospitalisatieverzekering aan. Meer info vind je op de pagina 'verzekeringen'. Indien je in een financieel moeilijke situatie verkeert en je de ingreep laat uitvoeren bij een genderteam, kan je meestal een afspraak maken bij hun sociale dienst.

Timing

Gezien de soms lange wachttijden voor een afspraak, neem je best tijdig contact op met een chirurg. Tijdens een eerste consult zal je voornamelijk veel informatie krijgen over de procedure en al je vragen kunnen stellen. Bereid je voor door het inwinnen van informatie en schrijf eventueel je vragen op papier uit, zodat je ze niet vergeet te stellen.

Vaak wordt er tijdens de eerste afspraak reeds een voorlopige operatiedatum geprikt, rekening houdend met de voorwaarden. De operatie kan pas plaatsvinden indien je aan deze voorwaarden voldoet op het moment van de operatie. Een informatieve afspraak kan met andere woorden reeds op voorhand geboekt worden.

Verloop van de ingreep

Voorafgaand aan de ingreep zijn er altijd minimum twee consulten. 

Eerste consultatie

De eerste consultatie is informatief van aard. Je krijgt uitleg over wat de metaidoioplastie inhoudt, welke technieken gebruikt worden afhankelijk van noden en wensen, welke resultaten je mag verwachten, enzovoort. 

Er wordt ook gevraagd naar hoe belangrijk je het vindt om:

1. Rechtopstaand te plassen
2. Penetratieve seks te hebben
3. De vrouwelijke genitale kenmerken te behouden/verwijderen

Op basis van deze informatie wordt de gepaste ingreep voorgesteld.

Tweede consultatie

Tijdens de tweede consultatie gebeurt er een echo en wordt er onderzocht of de plasfunctie in orde is. Het plassen gebeurt in een afgesloten toilet en ruimte waar je alleen bent. Een machine analyseert de plasfunctie. Het is belangrijk dat je binnen de minuut start met plassen en daarom raden we aan om zeker niet op voorhand naar het toilet te gaan.

Na het plassen volgt een uitwendige echo op je buik. Hiervoor hoef je je broek niet uit te doen, wel je binder/bh. Op basis van dit consult kunnen ze zien of een plasbuisverlening al dan niet mogelijk is. Indien er blaasproblemen worden vastgesteld, dan is men aangewezen op complexere technieken om alsnog een plasbuisverlenging uit te voeren.

Andere voorbereidende ingrepen

Hoewel een hysterectomie technisch gezien geen absolute voorwaarde is voor een metaidoioplastie, wordt deze ingreep in België in de praktijk wél voorafgaand uitgevoerd. 

Als je kiest voor een plasbuisverlenging, dan is een colpectomieExterne link (chirurgische ingreep waarbij de schede of het geboortekanaal gedeeltelijk of volledig verwijderd wordt) noodzakelijk. Deze wordt samen met de metaidoioplastie uitgevoerd.

Er kan voor gekozen worden om de vagina volledig te behouden of om de vaginale opening te verkleinen zodat deze nauwelijks nog zichtbaar is. Penetratieve seks kan in dat geval pijnlijk of ongemakkelijk zijn, en is in de meeste gevallen niet meer mogelijk. Belangrijk om te weten is dat wanneer je ervoor kiest om de vagina en vulvalippen te behouden, het niet mogelijk is om een balzak te vormen (zie verder Scrotoplastie).

Concluderend wordt er altijd uitgegaan van de aanwezige anatomie en wensen. Afhankelijk daarvan zijn er heel veel technieken mogelijk.

Scrotoplastie

Er wordt steeds meer aandacht besteed aan de constructie van een zo realistisch mogelijk ogend scrotum of balzak, hetgeen samen met de metaidoioplastie plaatsvindt. Hiervoor gebruikt men weefsel van de buitenste vulvalippen dat naar voren wordt verplaatst en gedraaid om de balzak op de juiste plaats te krijgen. Let op: er wordt hierbij een lege balzak gemaakt aangezien er geen teelballen geconstrueerd kunnen worden. Eventueel kan onderhuids vetweefsel van de venusheuvel gebruikt worden om de balzak op te vullen. Na verloop van tijd krimpt dit weefsel meestal gedeeltelijk, waardoor het scrotum in sommige gevallen terug wat leger lijkt te zijn. Ten vroegste 1 jaar na de scrotoplastie kunnen teelbalprothesen geplaatst worden om de balzak op te vullen.

Indien er gekozen wordt voor een plasbuisverlenging, is de mogelijkheid tot het maken van een groter scrotum beperkt. Ook kan er wat meer lengte bekomen worden zonder plasbuisverlenging. Men houdt er verder best rekening mee dat er bij de plasbuisverlenging vaak op de balzak wordt geplast, gezien de grootte van de penis. De plasbuisverlenging zorgt er niet voor dat men rechtopstaand of/en met een krachtige straal kan plassen. Sommige personen geven ook aan last te ondervinden van nadruppelen bij een meta met plasbuisverlenging.

Trans jongeren die op jonge leeftijd zijn opgestart met testosteron of/en puberteitsremmers hebben te kleine vulvalippen om een goed gevuld balzak te kunnen construeren. Doorheen je leven blijven je vulvalippen groeien, en die groei is nodig voor het construeren van de balzak. Dit wordt voldoende gecounseld door de psycholoog alvorens op te starten met puberteitsremmers of testosteron op jonge leeftijd.

Mogelijke complicaties

Over het algemeen is het risico op complicaties na een metaidoioplastie kleiner dan bij een falloplastie. Dat neemt niet weg dat er ook bij de metaidoioplastie vaak complicaties voorkomen. De mate en mogelijke ernst van de complicaties is voornamelijk afhankelijk van welke stappen je wel en niet wil ondernemen bij het uitvoeren van de metaidoioplastie.

Als je ervoor kiest om een plasbuisverlenging te laten uitvoeren komen zowel fistels (kanaalvormige zweer) als plasbuisvernauwingen voor in ongeveer 50% van de gevallen. Dit is een belangrijke factor die verklaart waarom in 75% van de gevallen er één of meerdere bijkomende chirurgische ingrepen nodig zijn. Als je niet voor een plasbuisverlenging kiest en er dus een plasgaatje tussen de penis en de anus wordt gemaakt, is er een kans van 5% dat deze verbinding met de huid vernauwt en er een vervolgoperatie nodig is.

Als je ervoor kiest om de colpectomie (verwijdering van de vagina of schede) te laten uitvoeren, is er een verhoogd risico op bloedverlies tijdens en kort na de operatie. In de overgrote meerderheid van de gevallen is dit niet ernstig. Als er echter een grote bloedklonter in de onderbuik ontstaat op de plaats waar de vagina heeft gezeten, is er een verhoogde kans dat deze infecteert. Hiervoor is dan antibiotica of een vervolgoperatie nodig. Een ernstige maar zeer zelden voorkomende complicatie van de colpectomie is een beschadiging van de darmwand waardoor er tijdelijk een stoma nodig is. De opname in het ziekenhuis kan daardoor met meerdere weken verlengd worden.

Voordelen van een metaidoioplastie zijn dat er gewoonlijk geen littekens zichtbaar zijn in de genitale zone en dat er ook geen donorsite wordt gebruikt waar littekens blijvend zichtbaar zijn (zoals de voorarm of het dijbeen bij falloplastie).

Mocht je na een metaidoioplastie alsnog opteren voor een falloplastie, dan is het zo dat het risico op complicaties niet verkleint, maar ook niet vergroot zolang je geen plasbuisverlenging laat uitvoeren. Als je twee keer een plasbuisverlenging laat uitvoeren heb je twee keer het risico op fistels en plasbuisvernauwingen. Je moet er dus in dat geval rekening mee houden dat er voor beide operaties complicaties kunnen optreden waardoor de kans dat er vervolgoperaties nodig zullen zijn sterk toeneemt.

Gevolgen voor seksualiteitsbeleving

De penis na een metaidoioplastie is over het algemeen te klein om te penetreren. Wel kan de penis bij seksuele opwinding een natuurlijke erectie bekomen. Doordat het eigen genitaal weefsel gebruikt wordt, blijft de genitale gevoeligheid zo maximaal mogelijk bewaard en de mogelijkheid tot het krijgen van een orgasme blijft zo veel mogelijk behouden. Er worden ook verschillende externe hulpstukken ontwikkeld die de seksuele ervaring na een metaidoioplastie kunnen verbeteren. Spermaproductie is niet mogelijk. 

Er zijn ondertussen ook erectieprothesen voor een metaidoioplastie op de markt. Standaard rekent men hiervoor best op 1 nacht hospitalisatie en nadien is wondzorg nodig. Houd er rekening mee dat deze erectieprothesen een beperkte levensduur hebben en er slijtage optreedt. Lees hier meer over seks na operaties.Externe link

Opname en herstel

De gemiddelde opnameduur voor deze ingreep bedraagt ongeveer 5 dagen. De eerste 14 dagen na de operatie mag je niet zwemmen of in bad gaan omdat de huid niet te week mag worden.

Verder mag je ongeveer zes weken geen zware fysieke arbeid verrichten of sporten. Hoelang men arbeidsongeschikt is, is afhankelijk van het beroep. Bespreek dit vooraf met de arts.

Kostprijs

• Het ziekenfonds vergoedt ongeveer 90% van de feitelijke ziekenhuisonkosten. De kosten van de ingreep kan je bespreken met je behandelend plastisch chirurg of met de sociale dienst van het ziekenhuis. Het bedrag kan variëren naargelang het al dan niet optreden van complicaties die de hospitalisatietijd verlengen.
• HierExterne link lees je meer over kostprijs, verzekeringen,...