Er zijn veel verschillende variaties mogelijk in geslachtskenmerken, genderidentiteiten, genderexpressies en vormen van romantische en seksuele oriëntaties.

Genderkoek

 De genderkoek is een tool om de bovenstaande onderdelen van onze seksuele- en genderidentiteit behapbaar in kaart te brengen. 

Sterke punten van deze tool zijn:

  • De vereenvoudigde en gevisualiseerde weergave is waardevol voor mensen die nog zoekende zijn, zich verward voelen of nog geen kennis hebben over deze concepten.
  • Het helpt begrippen uit elkaar te houden, bijvoorbeeld genderidentiteit ten opzichte van seksuele oriëntatie.
  • Het stimuleert dialoog en reflectie.
  • Het is makkelijk inzetbaar binnen een onderwijs- of hulpverleningscontext.

Hoewel de genderkoek als tool nuttig is, heeft het ook beperkingen:

  • De werkelijkheid rond gender en seksualiteit is vaak complexer dan vier vakjes. 
  • Het vertrekt vanuit westerse ideeën over identiteit en past niet altijd bij andere culturen of tradities.
  • In sommige versies wordt gebruik gemaakt van schuifschalen met binaire tegenpolen (bv. mannelijk <---> vrouwelijk). Deze laten minder ruimte voor niet-binaire invullingen.

Video: genderkoek

Genderunicorn

De genderunicorn is een tool die lijkt op de genderkoek, maar ervan verschilt op vlak van focus en terminologie. De genderkoek legt de nadruk op het idee dat de verschillende aspecten los van elkaar bestaan. De genderunicorn werkt explicieter met spectra en is daarom inclusiever.

Sterke punten van deze tool zijn:

  • De vereenvoudigde en gevisualiseerde weergave is waardevol voor mensen die nog zoekende zijn.
  • Het helpt begrippen uit elkaar te houden, bijvoorbeeld genderidentiteit ten opzichte van seksuele oriëntatie. 
  • De tool is handig om ook niet-binaire genderidentiteiten te bespreken.
  • Het stimuleert dialoog en reflectie.
  • Het is makkelijk inzetbaar binnen een onderwijs- of hulpverleningscontext.

De genderunicorn deelt een aantal beperkingen met de genderkoek:

  • Het vertrekt vanuit westerse ideeën over identiteit en past niet altijd bij andere culturen of tradities.

Gendertelraam

Het gendertelraam is een visueel en interactief gespreksinstrument, gebaseerd op de genderkoek. Het helpt hulpverleners om op een laagdrempelige manier in gesprek te gaan met cliënten die zoekende zijn in hun gender en of seksualiteit.

Aan de hand van het gendertelraam kunnen verschillende aspecten, zoals genderidentiteit, genderexpressie, geslachtskenmerken en seksuele en romantische oriëntatie, afzonderlijk worden verkend. Zo maakt de tool duidelijk dat deze aspecten niet noodzakelijk met elkaar samenhangen en dat er heel wat variatie mogelijk is. Doordat er geschoven kan worden met twee bolletjes op het schuifraam biedt het de mogelijkheid om de diversiteit of verschillende plaatsen op het spectrum aan te duiden.

Het gendertelraam is bijzonder geschikt voor gebruik binnen de hulpverlening, het onderwijs en vormingen. Het helpt om begrippen te verduidelijken, vragen te stellen en ruimte te creëren voor dialoog en reflectie.

De tool werd oorspronkelijk ontwikkeld door CAW Brussel. Dankzij een samenwerking tussen CAW Zuid-West-Vlaanderen en Aktraktie werd het gendertelraam op grotere schaal geproduceerd en verspreid naar alle CAW's in Vlaanderen.

Sterke punten van deze tool zijn:

  • Inclusiviteit: de twee verschuifbare bolletjes bieden meer ruimte om diversiteit zichtbaar te maken dan de genderkoek. Tegelijk is het instrument iets beperkter dan de Gender Unicorn, die met drie afzonderlijke schalen werkt.
  • Toegankelijk en visueel: de eenvoudige en tastbare voorstelling helpt mensen die hun identiteit nog aan het verkennen zijn.
  • Verhelderend: het instrument helpt om verschillende aspecten van gender en seksualiteit van elkaar te onderscheiden, zoals genderidentiteit en seksuele oriëntatie.

Beperkingen van deze tool zijn:

  • Het vertrekt vanuit westerse ideeën over identiteit en past niet altijd bij andere culturen of tradities
  • Het instrument is minder inclusief dan de genderunicorn - dat met drie afzonderlijke schalen werkt.

 

 Kruispuntdenken

Naast de bovenstaande tools die de diversiteit op vlak van seksualiteit en gender visualiseren, bestaat er ook een denkkader dat seksualiteit en gender in een ruimer maatschappelijk perspectief plaatst: kruispuntdenken of intersectionaliteit.

Kruispuntdenken is een sociologisch denkkader dat inzicht biedt in hoe verschillende aspecten van iemands identiteit samenkomen die identiteit uniek maken. Het vertrekt vanuit het idee dat iemands maatschappelijke positie wordt bepaald door de wisselwerking tussen diverse aspecten zoals genderidentiteit, genderexpressie, seksuele/romantische oriëntatie, sociale klasse, nationaliteit, religie, huidskleur, gezondheidsstatus, leeftijd,... Deze aspecten beïnvloeden en versterken elkaar, waardoor mensen uiteenlopende ervaringen van zowel uitsluiting als privilege kunnen hebben. 

Het erkennen van deze meervoudige identiteit en de bijhorende machtsverhoudingen wordt intersectionaliteit, of kruispuntdenken, genoemd.

Ella vzw, handleiding intersectioneel denken, 2014.

Meer info

    Kan er iets verbeterd worden aan deze pagina?

    Laatst nagekeken op: .